Ngọc Châu
Chữ Elamite tuyến tính – hệ chữ cổ đầy bí ẩn
Chữ Elamite tuyến tính (Linear Elamite) có niên đại gần 5.000 năm và được xem là một trong ba hệ thống chữ viết cổ nhất thế giới, bên cạnh chữ tượng hình Ai Cập và chữ hình nêm Lưỡng Hà.
Hệ thống này từng được sử dụng khoảng 4.800 năm trước tại khu vực miền Nam Iran, gắn liền với nền văn minh Elam cổ đại. Tuy nhiên, kể từ khi được phát hiện vào năm 1903, các nhà khoa học đã nhiều lần попытались giải mã nhưng đều không thành công do cấu trúc ký tự quá trừu tượng.
Hành trình giải mã kéo dài nhiều năm
Bước ngoặt chỉ xuất hiện khi nhà nghiên cứu François Desset (Đại học Liège) bắt đầu theo đuổi việc giải mã chữ Elamite tuyến tính từ năm 2006.
Trong quá trình tham gia khai quật tại Jiroft, ông đã tiếp cận được nhiều hiện vật thuộc một nền văn minh cổ. Từ đó, ông dày công thu thập và nghiên cứu các văn bản liên quan.
Đến năm 2017, công trình giải mã chính thức được triển khai dựa trên 45 văn bản cổ, chủ yếu là các bản khắc với ký hiệu mang tính trừu tượng, giống các hình khối hình học, hoàn toàn khác với chữ tượng hình mô phỏng con người hay động vật.
Bước đột phá và ý nghĩa lịch sử
Bằng phương pháp so sánh với tên các vị vua và thần linh tại Iran khoảng năm 2000 trước Công nguyên – vốn đã được ghi nhận trong các văn bản khác – François Desset từng bước xác định giá trị âm của từng ký tự.
Kết quả cho thấy chữ Elamite tuyến tính là một hệ thống chữ viết thuần âm vị (phonetic), đồng thời là một trong những dạng chữ âm vị cổ xưa nhất từng được biết đến.
Các chuyên gia nhận định rằng phát hiện này mở ra cơ hội tiếp cận trực tiếp với các văn bản của nền văn minh Elam, qua đó giúp làm sáng tỏ một trong những bí ẩn lớn tồn tại hơn 100 năm trong lịch sử chữ viết nhân loại.
Việc giải mã thành công chữ Elamite tuyến tính không chỉ là bước tiến quan trọng trong khảo cổ học mà còn góp phần mở rộng hiểu biết của con người về sự phát triển của ngôn ngữ và văn minh cổ đại.
Theo TTXVN
