Ngọc Châu
Rắn lục núi Quan Âm – loài mới được phát hiện từ Trung Quốc
Trong giai đoạn 2023–2024, các nhà khoa học tại Trung Quốc đã thu thập mẫu vật của một loài rắn lạ tại khu bảo tồn thiên nhiên núi Quan Âm (tỉnh Vân Nam). Ban đầu, loài này được xếp vào chi rắn độc Ovophis (rắn lục núi).
Tuy nhiên, sau khi phân tích sâu về đặc điểm hình thái và hệ gen, các chuyên gia nhận thấy loài này có sự khác biệt rõ rệt so với các loài đã biết trước đó. Đến năm 2025, nó chính thức được công nhận là loài mới với tên khoa học Ovophis zhaoermii, nhằm vinh danh nhà bò sát học Triệu Nhĩ Mễ.
Loài rắn này có đặc điểm nhận dạng rõ ràng với đầu hình tam giác, thân thon, đuôi ngắn và chiều dài khoảng 0,5–0,67m. Màu sắc chủ yếu là nâu đen hoặc nâu đỏ, trên lưng có các đốm đen hình chữ nhật và đuôi có dải đốm trắng liên tục, trong khi phần đỉnh đầu không có hoa văn.
Lần đầu ghi nhận rắn lục núi Quan Âm tại Việt Nam
Trước đây, giới khoa học cho rằng rắn lục núi Quan Âm chỉ phân bố tại Trung Quốc. Tuy nhiên, nghiên cứu thực địa mới đây đã xác nhận sự hiện diện của loài này tại Việt Nam.
Cụ thể, hai cá thể cái trưởng thành đã được phát hiện tại khu vực núi Pơ Ma Lung, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Điều đáng chú ý là các mẫu vật trước đó tại Trung Quốc đều là cá thể đực, nên phát hiện này có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu sinh học của loài.
Sau khi đối chiếu về hình thái và di truyền, các nhà khoa học xác nhận những cá thể tại Lai Châu chính là Ovophis zhaoermii. Nhờ đó, số lượng loài rắn lục núi được ghi nhận tại Việt Nam đã tăng lên 5 loài.
Môi trường sống của chúng là các khu rừng hở, có cây lá rộng thường xanh và tầng bụi thấp. Loài này thường nghỉ trên các mỏm đá gần suối để tránh dòng nước mạnh và chủ yếu hoạt động vào ban đêm.
Đặc điểm sinh thái và cảnh báo về độc tính
Một điểm đáng chú ý là độ cao phân bố của loài rắn này tại Việt Nam cao hơn so với Trung Quốc. Trong khi ở Trung Quốc chúng sống dưới độ cao 2.400m, thì tại Lai Châu, chúng được tìm thấy ở độ cao từ 2.277–2.559m.
Rắn lục núi Quan Âm có tập tính săn mồi về đêm, thức ăn chủ yếu là các loài lưỡng cư như ếch, nhái sống gần nguồn nước.
Tương tự các loài rắn lục khác, loài này có nọc độc nguy hiểm đối với con người. Tuy nhiên, do sinh sống ở مناطق núi cao, hẻo lánh, khả năng con người chạm trán không cao. Dù vậy, người dân và du khách khi di chuyển trong các khu vực rừng núi tại Lai Châu vẫn cần thận trọng.
Đề xuất bảo tồn loài rắn mới phát hiện
Hiện nay, do số lượng cá thể được ghi nhận còn hạn chế, các nhà khoa học chưa thể đánh giá chính xác quy mô quần thể của loài này. Trước thực trạng đó, nhiều chuyên gia đã đề xuất đưa rắn lục núi Quan Âm vào Sách đỏ để ưu tiên bảo vệ.
Việc bảo tồn sớm sẽ giúp tránh nguy cơ tuyệt chủng và góp phần duy trì sự đa dạng sinh học của hệ sinh thái rừng núi cao tại Việt Nam.
Phát hiện rắn lục núi Quan Âm tại Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc bảo tồn các loài sinh vật quý hiếm trong tự nhiên.
Theo: Báo Dân trí
