Nguyễn Nga
Iran gia tăng tập kích vào Vùng Vịnh
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cuối tuần trước cho biết kể từ khi xung đột bùng phát, khoảng 40% tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran được phóng về phía Israel, trong khi 60% còn lại nhắm vào các quốc gia láng giềng Vùng Vịnh. Tổng cộng hơn 1.200 tên lửa và UAV đã được Tehran sử dụng trong các đợt tấn công này.
Nhiều mục tiêu tại khu vực đã bị ảnh hưởng. Một số UAV và tên lửa rơi xuống các khách sạn hạng sang ở Dubai, trong khi cơ sở dầu mỏ và nhà máy khử mặn tại Bahrain bị hư hại. Các cuộc tập kích cũng làm ảnh hưởng tới trạm biến áp và sân bay của Kuwait.
Ngoài ra, IRGC còn nhắm vào tàu chở dầu và tàu hàng di chuyển qua Eo biển Hormuz, khiến dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh ra thị trường toàn cầu gần như bị tê liệt.
Theo nhiều chuyên gia, cả hai bên trong cuộc xung đột đều có những tính toán chiến lược riêng. Iran dường như muốn gây sức ép kinh tế đối với các nước Arab, từ đó buộc họ tách khỏi Mỹ và thúc đẩy chấm dứt chiến dịch quân sự.
Sức ép từ Mỹ và phản ứng của các nước Arab
Trong khi đó, Mỹ và Israel được cho là đang tận dụng các cuộc tập kích của Iran để thúc đẩy các quốc gia Arab tham gia vào chiến dịch quân sự.
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cho biết việc các đồng minh Arab bị tấn công liên tiếp là điều khiến ông “bất ngờ nhất” trong cuộc xung đột. Theo ông, các cuộc tập kích này có thể khiến các nước Vùng Vịnh muốn tham gia mạnh mẽ hơn vào liên minh chống Iran.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, một đồng minh của ông Trump, thậm chí công khai gây sức ép. Sau chuyến thăm Israel, ông đặt câu hỏi vì sao Mỹ phải tiếp tục bảo vệ những đối tác như Arab Saudi nếu họ không tham gia vào “cuộc chiến chung chống Iran”.
Tuy nhiên, các nước Vùng Vịnh vẫn giữ lập trường thận trọng. Dù sự phẫn nộ trong khu vực gia tăng sau nhiều đợt tấn công, lãnh đạo các nước vẫn khẳng định không muốn bị kéo vào cuộc chiến quy mô lớn.
Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Mohamed bin Zayed al Nahyan khi thăm những người bị thương đã cảnh báo rằng UAE “không phải là con mồi dễ dàng”, nhưng đồng thời vẫn tránh đưa ra cam kết tham chiến.
Arab Saudi cũng đang tăng cường cảnh báo cứng rắn với Tehran, song vẫn chưa chấp nhận tham gia chiến dịch không kích.
Thế khó của các quốc gia Vùng Vịnh
Theo các nhà phân tích, một trong những lý do khiến các nước Vùng Vịnh dè dặt là vì Iran vẫn là láng giềng lâu dài của họ.
Một quan chức UAE thừa nhận rằng dù căng thẳng có thể kéo dài, quan hệ với Tehran cuối cùng vẫn phải được bình thường hóa trong tương lai.
Bader Al Saif, giáo sư lịch sử tại Đại học Kuwait, cũng cho rằng các quốc gia trong khu vực hiểu rõ rằng Mỹ có thể rút khỏi Trung Đông, trong khi Iran vẫn luôn ở đó.
“Washington từng rút khỏi Afghanistan, đang giảm hiện diện tại Iraq và có thể rời khỏi khu vực này trong tương lai. Vì vậy, các quốc gia Vùng Vịnh phải tự tìm cách giải quyết vấn đề của mình”, ông nhận định.
Một yếu tố khác khiến Arab Saudi đặc biệt thận trọng là nguy cơ phải đối mặt với nhiều mặt trận cùng lúc. Riyadh vẫn phải đề phòng lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen, lực lượng từng tiến hành nhiều cuộc tấn công vào lãnh thổ và tuyến hàng hải của nước này.
Nỗi lo hạ tầng thiết yếu bị tấn công
Mối quan ngại lớn nhất đối với các quốc gia Vùng Vịnh là nguy cơ cơ sở hạ tầng quan trọng trở thành mục tiêu tấn công nếu họ quyết định đáp trả Iran.
Cuối tuần qua, một nhà máy khử mặn trên đảo Qeshm của Iran bị tấn công. Tehran sau đó đáp trả bằng UAV, gây hư hại một cơ sở khử mặn tương tự tại Bahrain.
Sự kiện này làm dấy lên lo ngại rằng chiến sự có thể lan sang hạ tầng nước, yếu tố sống còn đối với các quốc gia sa mạc phụ thuộc mạnh vào công nghệ khử mặn nước biển.
Dù chỉ chiếm chưa tới 1% dân số thế giới, các quốc gia Vùng Vịnh lại nắm giữ khoảng 50% công suất khử mặn toàn cầu. Nếu các cơ sở này bị tấn công quy mô lớn, nguồn cung nước sinh hoạt cho hàng triệu người có thể bị gián đoạn nghiêm trọng.
Vùng Vịnh đứng ngoài nhưng vẫn đối mặt rủi ro
Dù xung đột đang gây biến động mạnh trên thị trường năng lượng và kinh tế khu vực, các chính phủ Vùng Vịnh hiện vẫn lựa chọn không tham gia trực tiếp vào chiến sự.
Theo chuyên gia Hasan Alhasan của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), các quốc gia này đang ở trong thế khó: tham chiến có thể khiến chiến tranh leo thang, nhưng đứng ngoài cuộc cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro an ninh.
“Không hành động không có nghĩa là an toàn. Câu hỏi đặt ra là Vùng Vịnh có thể tiếp tục đứng yên trước các cuộc tấn công đến bao giờ”, ông nhận định.
Theo: CNN, AFP, Reuters
