Nguyễn Tuyết
Mưa đá xuất hiện tại miền Bắc vào cuối tháng 4 không phải là hiện tượng hiếm gặp. Đây là thời điểm giao mùa, khi không khí lạnh và nóng ẩm xung đột mạnh, tạo điều kiện hình thành các đám mây dông đối lưu – nguyên nhân chính gây ra mưa đá.
Chiều 28/4, một trận mưa đá kéo dài khoảng 10 phút đã xảy ra tại hai bản Pu Nhi A và Pu Nhi B (xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên), khiến nhiều khu đồi bị phủ trắng bởi các viên đá có đường kính 1–3 cm. Một số nhà dân cũng bị hư hỏng mái sau cơn giông mạnh.
Cùng thời điểm, hiện tượng này cũng được ghi nhận tại Phố Bảng (Tuyên Quang), tuy nhiên mật độ nhẹ hơn.
Mưa đá hình thành như thế nào?
Theo Cục Khí tượng Thủy văn, mưa đá được hình thành trong các đám mây dông phát triển mạnh, thường có hình dạng giống chiếc đe. Khi xuất hiện các dòng khí thăng rất mạnh, giọt nước và tinh thể băng bị cuốn lên cao, nơi nhiệt độ xuống dưới 0°C.
Tại đây, nước đóng băng thành các hạt nhỏ. Những hạt này tiếp tục di chuyển lên xuống trong đám mây, va chạm với các giọt nước siêu lạnh và lớn dần qua nhiều lớp băng bám quanh.
Quá trình này lặp lại nhiều lần cho đến khi hạt băng trở nên quá nặng, vượt khả năng nâng của dòng khí và rơi xuống mặt đất, tạo thành mưa đá.
Thực tế, chỉ khoảng 10% số cơn dông có thể tạo ra mưa đá. Tuy nhiên, khi xảy ra, hiện tượng này thường đi kèm mưa lớn, gió giật mạnh và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Vì sao tháng 4 dễ xuất hiện mưa đá?
Tháng 4 là giai đoạn chuyển mùa ở miền Bắc, khi các khối không khí lạnh vẫn còn hoạt động trong khi nền nhiệt và độ ẩm đã tăng cao. Sự “đối đầu” giữa hai khối khí này khiến khí quyển trở nên bất ổn, hình thành các vùng đối lưu mạnh.
Khi đối lưu phát triển đủ lớn, các đám mây dông sẽ nhanh chóng hình thành và kéo theo hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan như sét, lốc, gió giật và mưa đá.
Theo ghi nhận, mưa đá thường xuất hiện nhiều trong các khoảng thời gian:
- Từ tháng 4 đến tháng 6
- Từ tháng 9 đến tháng 11
Đây đều là những giai đoạn giao mùa với biến động thời tiết mạnh.
Mưa đá tháng 4 có bất thường không?
Mưa đá trong tháng 4 không phải là hiện tượng bất thường, đặc biệt tại khu vực miền núi và trung du Bắc Bộ – nơi địa hình kết hợp với các điều kiện khí quyển dễ tạo ra đối lưu mạnh.
Tuy nhiên, hiện tượng này đang có xu hướng xuất hiện nhiều hơn trong những năm gần đây, cho thấy dấu hiệu gia tăng của các hình thái thời tiết cực đoan.
Cảnh báo và cách phòng tránh mưa đá
Mưa đá là hiện tượng khó dự báo sớm do thường xảy ra cục bộ và trong thời gian ngắn. Hiện nay, cơ quan khí tượng chỉ có thể cảnh báo trước khoảng 1–2 giờ dựa trên sự phát triển của mây đối lưu.
Người dân cần lưu ý các dấu hiệu như:
- Mây đen dày đặc, phát triển nhanh
- Gió đổi hướng đột ngột
- Nhiệt độ giảm nhanh
- Sấm sét xuất hiện liên tục
Khi có dấu hiệu nguy hiểm, nên nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh đứng dưới cây lớn, mái tôn yếu hoặc khu vực trống trải để hạn chế rủi ro do mưa đá và gió mạnh gây ra
theo Tạp chí tri thức. Znewsvn
