Nguyễn Tuyết
Biển Đông tiếp tục nóng lên khi các động thái tăng cường hiện diện quân sự giữa các bên liên quan diễn ra song song. Trong khi Trung Quốc được cho là có thể triển khai tàu tuần tra không người lái tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), Mỹ và Philippines cũng gia tăng năng lực tên lửa, làm gia tăng những diễn biến phức tạp tại khu vực chiến lược này.
Trung Quốc đẩy mạnh kiểm soát bằng công nghệ không người lái
Ngày 18.5, Đài CGTN dẫn lời người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Tưởng Bân lên tiếng chỉ trích hoạt động xây dựng cơ sở hạ tầng của Philippines tại một số thực thể do Manila kiểm soát ở khu vực phía nam Biển Đông. Tuyên bố này được đưa ra sau khi các hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy Philippines đang tăng tốc nâng cấp hạ tầng tại các đảo và bãi đá.
Song song đó, theo South China Morning Post, các nhà nghiên cứu Trung Quốc cho biết nước này có thể triển khai tàu mặt nước không người lái (USV) tại những vùng biển xa, trong đó có Biển Đông, nhằm phục vụ các hoạt động mà Bắc Kinh gọi là thực thi “quyền hàng hải và nhiệm vụ chấp pháp”.
Các mẫu USV của Trung Quốc được cho là có thể hoạt động liên tục suốt một năm, đạt tầm di chuyển lên tới 10.000 km nhờ tận dụng lực đẩy từ dòng hải lưu để tiết kiệm nhiên liệu. Đáng chú ý, các thiết bị này còn tích hợp trí tuệ nhân tạo nhằm tăng khả năng tự hành trong điều kiện liên lạc hạn chế.
Theo TS Satoru Nagao, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Hudson (Mỹ), việc tích hợp AI giúp khắc phục điểm yếu lớn nhất của USV là sự phụ thuộc vào kết nối điều khiển từ xa. Công nghệ này cho phép phương tiện tự đưa ra quyết định và vận hành độc lập trong thời gian dài.
Ông cũng cho rằng AI đang làm thay đổi đáng kể năng lực tác chiến của các hệ thống không người lái trên biển, đặc biệt trong bối cảnh nhiều phương tiện tự hành có thể nhận diện và truy đuổi mục tiêu mà không cần điều khiển trực tiếp từ sở chỉ huy.
Trung Quốc liên tục hoàn thiện các mẫu USV vũ trang
Trong những năm gần đây, Trung Quốc liên tục phát triển các phương tiện không người lái hoạt động trên biển. Từ năm 2021, nước này đã giới thiệu nhiều mẫu USV vũ trang, nổi bật là dòng JARI.
Mẫu phương tiện này dài khoảng 15,2 m, rộng 4,8 m, lượng giãn nước khoảng 20 tấn, có thể đạt tốc độ tối đa 42 hải lý/giờ và phạm vi hoạt động hơn 900 km.
JARI được trang bị hệ thống radar, sonar hiện đại cùng nhiều loại vũ khí như pháo điều khiển từ xa 30 mm, ống phóng ngư lôi và bệ phóng tên lửa thẳng đứng có khả năng khai hỏa tên lửa đối không lẫn đối hạm.
Mỹ và Philippines tăng cường trận địa tên lửa ở khu vực
Ở chiều ngược lại, Mỹ và Philippines cũng đang gia tăng sức mạnh quân sự tại khu vực. Trong cuộc tập trận chung trên đảo Luzon đầu tháng 5, quân đội Mỹ đã thử nghiệm thành công tên lửa hành trình Tomahawk từ hệ thống phóng Typhon.
Hệ thống Typhon được Mỹ triển khai tại Philippines từ năm 2024, có khả năng phóng cả tên lửa Tomahawk và tên lửa phòng không SM-6.
Việc thử nghiệm Tomahawk đồng nghĩa nhiều cơ sở quân sự mà Trung Quốc xây dựng trái phép trên một số thực thể thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam hiện nằm trong tầm tác chiến.
Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã xây dựng đường băng, các công trình quân sự và triển khai tên lửa chống hạm, phòng không tại các thực thể như Xu Bi, Vành Khăn và Chữ Thập.
Hiện Mỹ cũng đang từng bước mở rộng mạng lưới triển khai hệ thống Typhon tại Nhật Bản, đảo Guam và Đài Loan. Kết hợp với việc bố trí tại Philippines, Washington đang hướng tới xây dựng một vành đai phòng thủ – tấn công bao phủ khu vực Thái Bình Dương, tạo thêm áp lực chiến lược đối với Trung Quốc.
Theo BÁO THANH NIÊN
