Nguyễn Tuyết
El Nino tác động ra sao đến mùa bão toàn cầu?
Hiện tượng El Nino đang có dấu hiệu quay trở lại và được dự báo sẽ ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động bão trên nhiều khu vực của thế giới. Trong khi El Nino thường làm giảm số lượng và cường độ bão tại Đại Tây Dương, hiện tượng này lại có xu hướng thúc đẩy hoạt động bão ở một số khu vực thuộc Thái Bình Dương.
Theo các chuyên gia khí tượng, mùa bão Đại Tây Dương năm nay bắt đầu từ ngày 1/6 và kéo dài đến cuối tháng 11, với giai đoạn cao điểm thường rơi vào giữa tháng 9. Nhiệt độ nước biển ấm lên cùng những biến động trong khí quyển là những yếu tố chính tạo điều kiện cho các cơn bão hình thành và phát triển mạnh.
NOAA dự báo mùa bão Đại Tây Dương yên ắng hơn do El Nino
Các nhà dự báo thuộc Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia Mỹ (NOAA) nhận định mùa bão Đại Tây Dương năm nay có khả năng hoạt động dưới mức trung bình. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tác động của hiện tượng El Nino.
Theo NOAA, xác suất mùa bão hoạt động dưới mức bình thường là 55%, gần mức bình thường là 35% và chỉ có 10% khả năng hoạt động trên mức bình thường.
El Nino là hiện tượng nóng lên bất thường của nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực Đông Thái Bình Dương, được xác định khi nhiệt độ cao hơn trung bình dài hạn ít nhất 0,5 độ C. Hiện tượng này thường xuất hiện theo chu kỳ vài năm một lần và kéo dài khoảng một năm.
El Nino làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan
Không chỉ ảnh hưởng đến bão, El Nino còn góp phần làm tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu. Khi nhiệt độ không khí tăng thêm 1 độ C, bầu khí quyển có khả năng giữ nhiều hơn khoảng 7% lượng hơi nước, từ đó làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các trận mưa lớn, lũ lụt và thời tiết cực đoan.
Ngoài ra, El Nino cũng thường khiến các đợt nắng nóng tại khu vực nhiệt đới trở nên gay gắt hơn. Giai đoạn El Nino gần nhất kéo dài từ tháng 5/2023 đến tháng 3/2024 đã góp phần tạo ra nhiều kỷ lục nhiệt độ, gây ra các vụ cháy rừng và lũ lụt nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu.
Bão Đại Tây Dương suy giảm mạnh trong các năm El Nino
Một trong những tác động rõ nét nhất của El Nino là làm giảm hoạt động bão tại Bắc Đại Tây Dương.
Trung bình mỗi mùa bão tại khu vực này ghi nhận khoảng 14 cơn bão được đặt tên, trong đó có 7 cơn phát triển thành cuồng phong và khoảng 3 cơn đạt cấp độ bão lớn.
Tuy nhiên, số liệu lịch sử cho thấy trong các năm El Nino, số ngày xuất hiện cuồng phong có thể giảm tới 60%. Đồng thời, cường độ chung của các hệ thống bão cũng có xu hướng yếu hơn.
Dù vậy, Giám đốc Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ Ken Graham cảnh báo rằng El Nino không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ thiên tai.
Ông nhấn mạnh chỉ cần một cơn bão mạnh đổ bộ cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, biến cả mùa bão trở thành thảm họa đối với các khu vực ven biển.
Tại Mỹ, từ năm 1980 đến năm 2024, các cơn bão đã khiến hơn 7.200 người thiệt mạng và gây thiệt hại kinh tế lên tới khoảng 1.550 tỷ USD. Nhiều siêu bão như Katrina năm 2005, Maria năm 2017 hay Helene năm 2024 đã để lại những hậu quả đặc biệt nặng nề.
Hoạt động bão gia tăng gần Hawaii
Trái ngược với Đại Tây Dương, khu vực Đông Bắc Thái Bình Dương, đặc biệt là vùng biển xung quanh Hawaii, thường ghi nhận số lượng bão gia tăng trong các năm El Nino.
Không chỉ vậy, trong năm ngay sau khi El Nino kết thúc, nhiều cơn bão cũng có xu hướng di chuyển vào khu vực Hawaii nhiều hơn so với bình thường, làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến quần đảo này.
Bão dịch chuyển khỏi Australia sang Nam Thái Bình Dương
Tại Australia, El Nino thường khiến số lượng bão hình thành dọc bờ biển giảm xuống đáng kể.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là hoạt động bão biến mất hoàn toàn. Thay vào đó, vùng hình thành bão thường dịch chuyển về phía Đông, tập trung nhiều hơn tại Nam Thái Bình Dương và khu vực nằm gần Đường đổi ngày quốc tế.
Sự thay đổi này xuất phát từ những biến động về nhiệt độ bề mặt biển cũng như các điều kiện khí quyển đặc trưng trong giai đoạn El Nino.
Tây Bắc Thái Bình Dương: Bão đổi vị trí hình thành
Đối với khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương – nơi thường xuyên xuất hiện các cơn bão ảnh hưởng đến Đông Á và Đông Nam Á – El Nino không làm thay đổi đáng kể tổng số lượng bão.
Tuy nhiên, vị trí hình thành bão có sự dịch chuyển rõ rệt. Số lượng bão xuất hiện ở vùng biển phía Tây, gần châu Á, thường giảm xuống. Ngược lại, các cơn bão có xu hướng hình thành nhiều hơn ở phía Đông, gần Đường đổi ngày quốc tế.
Sự thay đổi này có thể ảnh hưởng đến quỹ đạo di chuyển cũng như khu vực chịu tác động của các cơn bão trong mùa mưa bão.
Ấn Độ Dương ít chịu tác động từ El Nino
Theo các nghiên cứu khí tượng, khu vực Tây Nam Ấn Độ Dương và Bắc Ấn Độ Dương không ghi nhận những thay đổi đáng kể về số lượng bão nhiệt đới trong các giai đoạn El Nino.
Điều này cho thấy ảnh hưởng của El Nino đến hoạt động bão trên thế giới không đồng đều mà phụ thuộc vào đặc điểm khí hậu và điều kiện đại dương của từng khu vực.
El Nino không làm bão biến mất mà thay đổi quy luật hoạt động
Các chuyên gia nhận định El Nino không đơn thuần làm giảm hay tăng số lượng bão trên phạm vi toàn cầu mà chủ yếu làm thay đổi vị trí hình thành, quỹ đạo và cường độ của các hệ thống bão nhiệt đới.
Trong khi Đại Tây Dương có xu hướng yên ắng hơn, nhiều khu vực thuộc Thái Bình Dương lại đối mặt với nguy cơ gia tăng hoạt động bão. Vì vậy, các quốc gia nằm trong vùng ảnh hưởng cần tiếp tục theo dõi sát các bản tin dự báo khí tượng để chủ động ứng phó với những diễn biến khó lường của thời tiết cực đoan.
Theo BÁO TIN TỨC VÀ DÂN TỘC
